و اصحاب ميمنه و اصحاب مشئمه ، چنانست كه در مباحث سالفه دانسته‌اى عوالم بطور كلى سه قسم است مجرد محض و مادى محض و عالمى كه متوسط بين آن دو است و از امام صادق عليه السّلام در عوالم كليه سه‌گانه منقول است كه : ان اللّه تعالى خلق ملكه على مثال ملكوته ، و اسس ملكوته على مثال جبروته ، ليستدل بملكه على ملكوته و بملكوته على جبروته « 1 » . غرض اين‌كه همچنان كه عوالم سه است ، اصناف مردم بر سه قسم‌اند كه هر صنفى با عالمى تناسب دارد . مراتب سه‌گانه معراج كه از مسجد اقصى سير در زمين ، و پس از آن سير در آسمانها ، و سپس گذشتن از آسمانها ، كه نخستين راجع به حال اكثرى امت ، و دومين برزخ ميان غيب و شهادت كه راجع به حال خواص است ، و سومين عالم غيب محض كه راجع به حال اخص و اوحدى است ، در اين مقام نيك مناسب است به نكته 974 هزار و يك نكته رجوع شود . آنكه امام عليه السّلام فرمود : فالسابقون هم رسل اللّه و خاصة اللّه من خلقه ، اين خاصة اللّه بعد از سلسله سفراى الهى از رسل و انبياء و اوصياى ايشان آحادى هستند كه به اقتضاء و اقتداى صاحب نبوت تشريعى صاحب نبوت مقامى مىگردند ، لسان الغيب قدّس سرّه اين دو مقام را اراده كرده كه گفته است : فيض روح القدس ار باز مدد فرمايد * دگران هم بكنند آنچه مسيحا مىكرد بطور اجمال گوئيم كه سفراى الهى از لهو و لغو و لعب و زهو و سخريه و مجاز و ديگر صفاتى كه عقل از آن اشمئزاز و طبع از آن تنفر دارد منزه‌اند و اين وسائط فيض مردم را بسوى خود و مقام خود دعوت كردند چون امام يعنى پيشوا و سرمشق

--> ( 1 ) . انسان كامل نسفى ، ط 1 ، ص 375 .